Sinh học 9 Bài 12: Cơ chế xác định giới tính

Sinh học 9 Bài 12: Cơ chế xác định giới tính

1. Tóm tắt lý thuyết

1.1. Nhiễm sắc thể giới tính

- NST giới tính là loại NST có chứa gen quy định giới tính và các gen khác.

+ Trong các tế bào lưỡng bội (2n):

  • Có các cặp NST thường.
  • 1 cặp NST giới tính kí hiệu XX (tương đồng) và XY (không tương đồng).

+ Mỗi NST giới tính có 2 đoạn:

  • Đoạn không tương đồng chứa các gen đặc trưng cho từng NST 
  • Đoạn tương đồng chứa các lôcút gen giống nhau.

Hình 12.1 NST giới tính

Hình 12.1 NST giới tính

  • Ở người và động vật có vú, ruồi giấm .... XX ở giống cái, XY ở giống đực.
  • Ở chim, ếch nhái, bò sát, bướm.... XX ở giống đực còn XY ở giống cái.
  • NST giới tính mang gen quy định tính đực, cái và tính trạng liên quan tới giới tính.

Hình 12.2 Bộ NST ở người

Hình 12.2 Bộ NST ở người

1.2. Cơ chế xác định giới tính

- Đa số các loài, giới tính được xác định trong thụ tinh.
- Sự phân li và tổ hợp cặp NST giới tính trong giảm phân và thụ tinh là cơ chế xác định giới tính ở sinh vật.

  • VD: cơ chế xác định giới tính ở người.

Hình 12.3 Cơ chế xác định giới tính ở người

Hình 12.3 Cơ chế xác định giới tính ở người

- Sự tự nhân đôi, phân li và tổ hợpcủa NST trong giảm phân và thụ tinh là cơ chế xác định giới tính.

+ Khi giảm phân:

  • Ở bố: Sự phân li của cặp NST giới tính XY cho 2 loại tinh trùng X và Y với tỉ lệ ngang nhau.
  • Ở mẹ: Sự phân li của cặp NST giới tính XX chỉ cho một loại trứng X.

+ Qua thụ tinh: Tạo ra 2 loại hợp tử XX phát triển thành con gái và XY phát triển thành con trai, với số lượng và sức sống ngang nhau. Vì thế, tỉ lệ nam : nữ thường xấp xỉ 1:1

+ Sơ đồ:

P:XYxXX

Gp:X,Y;X

F1:1XY;1XX(1Trai;1gái)

1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới sự phân hoá giới tính

- Hoocmôn sinh dục:

+ Rối loạn tiết hoocmon sinh dục sẽ làm biến đổi giới tính tuy nhiên cặp NST giới tính không đổi.

Hình 12.4 Các tác nhân tác động đến giới tính ở động vật

Hình 12.4 Các tác nhân tác động đến giới tính ở động vật

  • Dùng Metyl testossteron (hormon sinh dục) tác động vào cá vàng cái có thể làm cá biến thành cá đực.
  • Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới 28oC sẽ nở thành con đực trên 32oC thì nở thành con cái.

+ Nhiệt độ, ánh sáng ... cũng làm biến đổi giới tính

Hình 12.4b Nhiệt độ tác động đến giới tính thực vật

Hình 12.4b Nhiệt độ tác động đến giới tính thực vật

  • Cây thầu dầu trồng trong ánh sáng cường độ yếu thì số hoa đực giảm

Đăng nhận xét

Mới hơn Cũ hơn

Recent in Sports

Photography

Đọc tiếp:
Icon-Zalo Zalo Icon-Messager Messenger Icon-Youtube Youtube Icon-Instagram Tiktok